Tiếp cận từ một vấn đề kỹ thuật rất cụ thể là phương thức truyền dữ liệu CAN, TS Nguyễn Đức Hạnh – Viện trưởng Viện Kỹ thuật Ứng dụng Thang máy đã nêu ra một góc nhìn mà tôi cho rằng đó là xu hướng phát triển tất yếu của ngành thang máy nói riêng và công nghiệp toàn cầu nói chung. Đó chính là sự vận động song song: “Mở” với đại chúng và “Đóng” với những phân khúc chuyên biệt.

Tại Hội thảo “Xu hướng phát triển bền vững ngành thang máy tương lai” trong khuôn khổ Vietnam Elevator Expo 2023, tham luận của Tiến sĩ đã thu hút sự quan tâm lớn của các doanh nghiệp. Vấn đề không chỉ dừng lại ở kỹ thuật, mà còn là bài toán về sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong hệ sinh thái tương lai.

1. CAN – Phương thức truyền dữ liệu ưu việt cho ngành thang máy

Để hiểu tại sao CAN lại là nền tảng của xu hướng này, chúng ta cần nhìn lại lịch sử. Vào giữa thập kỷ 80, các cụm điều khiển điện tử (ECU) trong ngành ô tô được liên kết qua các đường dây riêng. Khi số lượng cảm biến tăng lên, hệ thống trở nên cực kỳ phức tạp và tốn kém.

Năm 1983, Robert Bosch GmbH (Đức) phát triển giao thức CAN và ứng dụng lần đầu trên chiếc BMW 850 vào năm 1986. Với chi phí thấp và hiệu quả cao, CAN nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn vàng, cho phép các thiết bị ECU giao tiếp nối tiếp với nhau chỉ thông qua 2 sợi dây nối. Sự gọn nhẹ và tin cậy này chính là lý do CAN được ứng dụng rộng rãi trong thang máy ngày nay.

2. CANopen – Bước tiến tới sự tiêu chuẩn hóa toàn cầu

Dựa trên nền tảng CAN, nhiều giao thức khác đã ra đời, nổi bật nhất là CANopen – giao thức truyền thông mở. Ra đời năm 1994 tại Đức, Hiệp hội CANopen đã quy tụ các doanh nghiệp cùng chung một tiêu chuẩn, đưa công nghệ này phổ biến từ y tế, hàng không đến thang máy.

Sự khác biệt cốt lõi:

  • Giao thức CAN tự phát triển: Doanh nghiệp phải tự xây dựng hệ ngôn ngữ và quy tắc riêng. Điều này dẫn đến thách thức về tính tương thích, khó thay thế linh kiện và thiếu công cụ kiểm tra sẵn có.
  • Giao thức CANopen: Doanh nghiệp gia nhập một “tập hợp” các đối tác dùng chung một “hệ ngôn ngữ”. Điều này tối ưu hóa việc lựa chọn nhà cung ứng và khả năng đồng bộ thiết bị.

Ứng dụng CANopen trong thang máy giúp tận dụng tối đa ưu điểm: tín hiệu ngắn, tần suất truyền nhanh và độ ổn định cực cao. Đây chính là biểu tượng cho sự tiêu chuẩn hóa mà mọi doanh nghiệp đều có thể tiếp cận.

3. Hai nhánh phát triển tất yếu: “Mở” và “Đóng”

Từ câu chuyện về CAN và CANopen, TS Nguyễn Đức Hạnh đã khái quát lên hai xu hướng phát triển song song và bền vững của ngành:

Xu hướng “Mở” cho đại chúng

Các công nghệ theo xu hướng tiêu chuẩn chung (như CANopen) giúp phục vụ nhu cầu thông thường của xã hội.

  • Lợi ích: Giảm chi phí sản xuất, người tiêu dùng được tiếp cận sản phẩm giá rẻ, doanh nghiệp liên kết thành hệ sinh thái bền vững.
  • Đối tượng: Dành cho các doanh nghiệp tầm trung, quy mô vừa và nhỏ hướng đến tệp khách hàng phổ thông.

Xu hướng “Đóng” cho ngách chuyên biệt

Đây là nơi dành cho các công nghệ có điều kiện khắt khe và ứng dụng siêu việt như: thang máy siêu cao tầng, thang máy siêu cao tốc, hoặc các công nghệ truyền động đặc biệt.

  • Đặc điểm: Yêu cầu sự đầu tư nghiên cứu độc lập, mang tính tiên phong và bảo mật công nghệ.
  • Đối tượng: Dành cho nhóm doanh nghiệp dẫn đầu, những người kỳ vọng đưa ra phát minh mới thúc đẩy toàn ngành

Phân tích của TS Nguyễn Đức Hạnh cho thấy một bức tranh rõ ràng: Nếu bạn chọn "Mở", bạn có sự cộng hưởng của cộng đồng; nếu bạn chọn "Đóng", bạn phải có sức mạnh của sự sáng tạo siêu việt.

Dù chọn hướng đi nào, việc hiểu rõ các phương thức truyền dữ liệu và tiêu chuẩn hóa vẫn là nền tảng cốt lõi để xây dựng một hệ thống thang máy bền vững và tin cậy.